Darmowa wysyłka przy zamówieniu powyżej 100 zł!

Kawa- jej dobre i złe strony...

Kawa jest napojem, który na całym świecie cieszy się ogromną popularnością.
Obecnie na rynku można znaleźć wiele gatunków i rodzajów kawy, dzięki czemu każdy może znaleźć odpowiednią dla siebie i cieszyć się jej niezwykłymi walorami, bez ryzyka utraty zdrowia i dobrej kondycji.
Kawa ma dobroczynny wpływ na zdrowie, ma liczne właściwości lecznicze. Warto jednak pamiętać, że jej nadmierne picie może być niekorzystne dla organizmu.
Jakie są jej dobre i złe strony?
Która kawa będzie dla Ciebie odpowiednia?

Rodzaje kawy i ich właściwości

Kawa naturalna

Najlepszym i najkorzystniejszym dla zdrowia wyborem z kaw naturalnych jest kawa ziarnista. Jest najmniej przetworzona, a zmielić ją należy tuż przed zaparzeniem (kawa mielona traci aromat już w ciągu godziny). Zawiera najwięcej substancji aktywnych.
Jest uzyskiwana z pestek czerwonych owoców wiecznie zielonych krzewów kawowców (Coffea) uprawianych głównie w Afryce i Ameryce Południowej. Rozróżnia się 40 jego gatunków.
W nieprzetworzonych ziarnach kawy znajduje się aż 1 000 różnych przeciwutleniaczy.
Substancje te niszczą wolne rodniki odpowiedzialne za procesy starzenia, niwelują stany zapalne, które mogą prowadzić do wielu groźnych chorób (w tym różnych odmian nowotworów) oraz chronią komórki przed uszkodzeniami.
Zawarta w kawie kofeina pobudza nasz organizm i naszą sprawność psychiczną, dlatego wiele osób pije ją rano aby z siłą i energią zacząć dzień.
Pobudzenie to główny powód, dla którego sięgamy po kubek z kawą z samego rana. Nie ma wątpliwości, że dawka kofeiny dodaje energii i rozbudza, ale to nie jedyny atut kofeiny... Podnosi odporność na zmęczenie, poprawia pamięć, koncentrację, refleks. Ma działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie oskrzeli, dlatego może być skuteczna przy zahamowaniu nagłych ataków duszności oraz profilaktycznie przy astmie.
Wiele suplementów diety dostępnych na rynku ma w swoim składzie kofeinę, która jest jedną z nielicznych naturalnych substancji odchudzających.
Naukowcy przeprowadzili wiele badań nad kawą, z których wynika, że jej regularne spożycie może zwiększać tempo przemiany materii nawet o 20% oraz przyspieszać spalanie tłuszczu. Należy jednak pamiętać, by nie podnosić kaloryczności kawy poprzez dodawanie do niej cukru, śmietanki czy słodkich syropów.
Kawa działa na wiele aspektów związanych z naszym zdrowiem zarówno fizycznym, jak i psychicznym. Badania wykazały, że po wypiciu kawy poziom serotoniny i dopaminy – substancji odpowiedzialnych za dobry nastrój – wzrasta. Oznacza to lepsze samopoczucie.
Picie kawy zwiększa przepływ krwi w naczyniach krwionośnych nawet o 30%, dzięki czemu komórki są odpowiednio dotlenione, co przekłada się na lepszą wydolność oraz kondycję fizyczną.
Pijąc regularnie kawę, odczuwamy mniejsze zmęczenie podczas wysiłku fizycznego.
Naukowcy z Uniwersytetu w Georgii wykazali, że picie ok. 2-3 filiżanek kawy dziennie zmniejsza ból mięśni po treningu prawie o połowę!
Okazało się, że regularne picie tego napoju zmniejsza zagrożenie rakiem wątroby, jelita grubego, piersi, prostaty oraz niektórych form nowotworów skóry. To zasługa polifenoli i antyoksydantów, które niwelują stany zapalne w organizmie.
Powszechnie uważa się, że kawa wypłukuje magnez z organizmu. Owszem, po spożyciu kawy następuje nieco zwiększone wydalanie magnezu z moczem, jednak kawa jest źródłem nie tylko kofeiny, lecz także... magnezu. Badania wykazały, że filiżanka kawy dostarcza więcej magnezu niż wypłukuje z organizmu.


Czy picie kawy naturalnej szkodzi?

W nadmiernych ilościach na pewno tak.
Spożywana w nadmiarze może znaczne odwodniać organizm. Dlatego zawsze po wypiciu filiżanki kawy należy uzupełnić płyny w organizmie przynajmniej w takiej samej objętości, co wypita ilość kawy.
Pita do posiłków utrudnia trawienie oraz ogranicza wchłanianie żelaza. Osoby cierpiące na anemię powinny zdecydowanie odstawić kawę.
Kawa może powodować zaburzenia funkcjonowania przewodu pokarmowego i zwiększać ryzyko choroby wrzodowej. Ma to związek ze wzmożoną sekrecją soku żołądkowego jako efektu działania kofeiny oraz wosków zawartych w ziarnie kawowym.
Ze względu na jej właściwości moczopędne spożywana w nadmiarze może znaczne odwodniać organizm. Wraz z wodą usuwane są z organizmu niezbędne minerały, głównie potasu i wapnia, co może prowadzić do osteoporozy i nadmiernej nerwowości.
Kawa ma właściwości zakwaszające organizm.
Nadmierne spożywanie kawy może wpływać negatywnie na układ nerwowy, powodując bezsenność, nadwrażliwość, nerwowość. Może być przyczyną chorób na tle nerwowym oraz obniżonego nastroju.


Dzienna norma picia kawy

Ziarno kawy zawiera od 1,1 do 1,5% kofeiny. Filiżanka napoju sporządzonego z kawy mielonej (150 ml) zawiera około 120 mg kofeiny. Natomiast w filiżance kawy rozpuszczalnej jest około 65 mg kofeiny. Większość specjalistów sugeruje, że spożycie 300–400 mg kofeiny dziennie (co stanowi około 3–4 filiżanek kawy dziennie) nie ma negatywnego wpływu na zdrowie.

 

Kawa rozpuszczalna

Kawa rozpuszczalna produkowana jest z ziaren kawy, które są wypalane, a następnie drobno mielone. To zaparzony i wysuszony ekstrakt kawy.
Proces produkcji kawy rozpuszczalnej nie obejmuje dodawania do niej żadnych substancji pomocniczych. Zupełnie inaczej przedstawia się skład saszetek "3w1" czy "2w1", gdzie na pierwszym miejscu znajduje się cukier w dwóch postaciach, kawy jest zaledwie 10%, a do tego masa dodatków i niezdrowy tłuszcz. Jest to niezdrowe i nie należy tego pić!
Kupując kawę rozpuszczalną powinniśmy wiedzieć, że została ona wyprodukowana z ziaren gorszej jakości, niż kawa naturalna.
Kawa rozpuszczalna jest łagodniejsza i wywołuje mniejsze pobudzenie organizmu, zawiera mniej kofeiny niż kawa naturalna. Jeśli pijemy kawę, aby się rozbudzić, lepsza będzie naturalna.
Zawiera związki przeciwutleniające, które odgrywają ogromną rolę w ochronie zdrowia człowieka – redukują stres oksydacyjny, zmniejszają ryzyko nowotworów, chorób serca.
Kawę rozpuszczalną należy pić z umiarem, jednak szczególnie ostrożne powinny być osoby z chorobami nerek i układu moczowego, dla nich bardziej wskazana będzie kawa naturalna, ponieważ filiżanka kawy rozpuszczalnej zawiera dwa razy więcej szczawianów (kwas szczawiowy to naturalny składnik żywności o działaniu antyodżywczym. Wiąże się on z metalami, obniża ich wchłanianie i może działać toksycznie na organizm).
HMF, czyli hydroksymetylofurfural, występuje w wielu produktach spożywczych. Powstaje w wyniku reakcji Maillarda, które zachodzą w żywności w wysokiej temperaturze. HMF jest potencjalnie szkodliwym związkiem, który może wywoływać nowotwory. Zawartość HMF w kawach rozpuszczalnych jest ok. dwudziestokrotnie wyższa niż w kawach naturalnych.

 

Kawa zielona


Zanim ziarna kawy są poddane procesowi palenia, zawierają duże ilości kwasu chlorogenicznego. Azjatyccy naukowcy odkryli, że połączenie tego kwasu  i kofeiny w ziarnach kawy powoduje spadek wagi i zmniejszenie cellulitu.
Zielona kawa spowalnia tempo metabolizmu cukru. Ma również właściwości antyrakowe, niszcząc wolne rodniki i usuwając z organizmu metale ciężkie. Dzięki temu kawa zielona hamuje i opóźnia rozwój zmian nowotworowych na wczesnych etapach choroby.
Ponadto zielone ziarna kawy wzmacniają naszą odporność, zwiększając produkcję przeciwciał. Zawiera również kwas salicylowy, który działa przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie oraz kwasy galusowy i gentyzynowy, które zwalczają bakterie i wirusy.
Badania wykazały, że dzięki urozmaiceniu diety zieloną kawą można nie tylko stracić na wadze, ale też obniżyć ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 i wystąpienia kamieni żółciowych u mężczyzn, a nawet zmniejszyć poziom złego cholesterolu. Właściwości prozdrowotne kawy zielonej czynią z niej idealny produkt dla większości dorosłych osób.
Zieloną kawę możemy spożywać w postaci naparu lub kapsułek.

 

Kawa zbożowa


Kawa zbożowa jest esencją z prażonych zbóż, takich jak: jęczmień, żyto, orkisz lub pszenica.
Nie zawiera ona kofeiny, nie wpływa na zmianę ciśnienia, dzięki czemu jest wskazana osobom cierpiącym na nadciśnienie, ponieważ nie działa pobudzająco, można ją spożywać przed snem. Ze względu na tę różnicę pomiędzy kawą zwykłą i zbożową, można ją podawać również dzieciom, kobietom w ciąży oraz osobom z chorobami układu pokarmowego, które kawy kofeinowej pić nie powinny.
To napój niskokaloryczny, jest źródłem błonnika pokarmowego, dzięki czemu wspomaga perystaltykę jelit i zmniejsza uczucie głodu. W kawie zbożowej znajdują się takie mikro i makroelementy jak fosfor, potas, cynk, żelazo, a także witaminy z grupy B. Dzięki zawartości polifenoli, wykazuje ona działanie antyoksydacyjne. Wspomaga układ nerwowy, łagodzi podrażnienia śluzówki układu pokarmowego, wspomaga wydzielanie żółci oraz obniża poziom złego cholesterolu.
Ponieważ jest ona produktem pochodzącym z poddanych obróbce termicznej zbóż, posiada wysoki indeks glikemiczny, dlatego nie jest zalecana w diecie osób cierpiących na cukrzycę. Kawa zbożowa zawiera gluten, przez co nie mogą jej pić osoby mające nietolerancję oraz cierpiące na celiakię.

 

Kawa żołędziówka


Stanowi jeden z ciekawszych zamienników tradycyjnej kawy. Żołędziówkę przygotowuje się z owoców dębu, które są poddawane procesowi gotowania, palenia i mielenia.
Kawa żołędziówka dzięki temu, że nie zawiera glutenu, ani kofeiny, jest idealnym zamiennikiem zwykłej kawy dla dzieci, kobiet w ciąży, ciśnieniowców, chorych na celiakię i osób starszych.
Poza tym, że jest smaczna i aromatyczna, dostarcza nam również cennych składników odżywczych, oraz niezbędnych mikro i makroelementów fosforu, magnezu, manganu, miedzi, potasu, wapnia, żelaza. Zawiera bogaty zestaw witamin z grupy B, co sprawia, że działa dodatnio na funkcjonowanie układu nerwowego, pomaga się zrelaksować, poprawia pamięć, a także zapobiega depresji.
Stanowi świetne uzupełnienie diety odchudzającej - redukuje uczucie głodu szczególnie wtedy, gdy wypije się ją na czczo.

 

Kawa orkiszowa


Jest produkowana z palonych i zmielonych ziaren orkiszu. Posiada dużo błonnika, węglowodanów, a także lepiej przyswajalny gluten. Zawiera witaminy A, B, D, E oraz miedź, cynk, magnez, fosfor, wapń, selen, kwas linolenowy i żelazo.
Podnosi wydajność organizmu, jest polecana dla osób z problemami sercowymi, układem krążenia, przy zmęczeniu i w okresach wysokiej podatności na infekcje, działa rozgrzewająco dla jelit, pobudza ich działanie.
Zawiera w sobie rodanid, który uważany jest za naturalny antybiotyk. Kawa orkiszowa nie zawiera kofeiny, przez co można ją pić nawet w nocy. Ma w sobie kwas krzemowy – wpływa korzystnie na skórę, włosy i paznokcie, wspomaga także pracę mózgu.

 

Kawa z cykorii


Kawa z cykorii jest pozbawionym kofeiny naturalnym naparem o korzystnym działaniu na organizm. Na rynku dostępna jest kawa z cykorią otrzymywana wyłącznie z prażonego korzenia cykorii oraz kawa zbożowa z dodatkiem cykorii. Oba rodzaje kawy wykazują korzystny wpływ na organizm.
Dostarczają wielu cennych witamin i minerałów, takich jak: witaminy z grupy B, fosfor, magnez, mangan, potas, cynk oraz żelazo. Związki występujące w kawie z cykorią wspomagają prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego przyczyniając się m.in. do poprawy zdolności poznawczych, takich jak pamięć, uwaga i koncentracja. Odpowiadają także za zdrowy wygląd włosów, skóry i paznokci, właściwą pracę nerek, mięśni, układu sercowo-naczyniowego oraz krwiotwórczego.
Kawa z cykorii jest źródłem błonnika pokarmowego wspomagającego odchudzanie i regulującego pracę jelit. Przyczynia się do obniżenia ciśnienia tętniczego krwi, regulowania poziomu cukru oraz cholesterolu.
Ten bezkofeinowy napój jest cennym źródłem związków o właściwościach antyoksydacyjnych. Ich zadaniem jest neutralizowanie wolnych rodników tlenowych zwiększających ryzyko rozwoju wielu chorób, m.in. miażdżycy, cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, łuszczycy, choroby Alzheimera oraz nowotworów.

 

Kawa bezkofeinowa


W związku z tym, że niektóre osoby posiadają obniżoną zdolność metabolizowania lub nietolerancję kofeiny, kawa bezkofeinowa może stanowić na nich doskonałą alternatywę. Zbyt duża dawka kofeiny w takich przypadkach może wywołać lęk, arytmię serca, problemy ze snem, rozdrażnienie.
Kawa bezkofeinowa pozbawiona jest kofeiny już na etapie segregacji ziaren. W procesie produkcji kawy bez kofeiny zielone ziarna kawy poddaje się działaniu rozpuszczalnika, a następnie jego usunięciu.
Wartość odżywcza kawy bez kofeiny nie powinna odbiegać od wartości zwykłej kawy. Różnica dotyczy jedynie zawartości kofeiny.
Należy jednak pamiętać, że kawa bezkofeinowa, nadal zawiera kofeinę! Nie są to duże dawki, przyjmuje się, że jedna filiżanka tego rodzaju kawy zawiera średnio 4-8 mg kofeiny ( dla porównania filiżanka kawy naturalnej zawiera 120 mg kofeiny). Jednak osoby wrażliwe na jej działanie oraz kobiety w ciąży nie powinny przesadzać z ilością spożywanych filiżanek w ciągu dnia.


Czy wiesz, że...

  • Najdroższą odmianą kawy jest Kopi Luwak, którą zbierają niewielkie drapieżne ssaki - cywety, zjadają całe owoce i wydalają nadtrawione, pozbawione goryczy ziarna. Ceny połowy kilograma tej kawy wynosi około 2500 złotych.
  • Rocznie produkuje się aż 6,7 miliona ton kawy.
  • Śmiertelna dawka kofeiny jest wysoka – 10 g, co można przeliczyć na 80 filiżanek kawy dziennie!

 

 






Bibliografia:

1. Zdrojewicz Z., Grześkowiak K., Łukasiewicz M., Czy picie kawy jest zdrowe?, "Medycyna Rodzinna" 2016, nr 3
2. Grotto D., 101 produktów dla zdrowia i życia, peł. Olejnik D., wyd. Vesper, Poznań 2010
3. Drinking more coffee could reduce liver cancer risk, suggests study, https://www.southampton.ac.uk/news/2017/05/coffee-liver-study.page
4. Coffee consumption and risk of type 2 diabetes mellitus, http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(03)12583-4/abstract
5. Jarosz M., Wierzejska R., Picie kawy a ryzyko cukrzycy typu 2. optymistyczne doniesienia naukowe, „Przegląd Epidemiologiczny” 2012, nr 66.
6. Chłopicka J., Niedziela A., Bartoń H., Aktywność antyoksydacyjna i całkowita zawartość polifenoli w naparach kawy w zależności od rodzaju kawy i sposobu jej przygotowania, Bromatologia. Chemia. Toksykologia., 2015, 3, 278-282
7. Długaszek M., Połeć J., Mularczyk-Oliwia M., Zawartość wybranych pierwiastków w naparach kawy w zależności od sposobu i sporządzenia, Bromatologia. Chemia. Toksykologia., 2010, 4, 493-497
8. Kowalski S., Łukasiewicz M., Występowanie 5-hydroksymetylo-2-furfuralu (HMF) w wybranych produktach spożywczych dostępnych na polskim rynku, Bromatologia. Chemia. Toksykologia., 2012, 4, 1239-1245
10. Michalak-Majewska M., Analiza zawartości szczawianów w popularnych naparach herbat i kaw, Bromatologia. Chemia. Toksykologia., 2013, 1, 74-79
11. Wiśniewska- Łowigus M., Drobik P., Zagrożenia związane ze spożywaniem kofeiny w ciąży; Pielęgniarstwo Polskie 2013, 1(47), 28–33.
12. Buscemi S. i wsp. Coffee and endothelial function: a battle between caffeine and antioxidants?; Eur J Clin Nutr. 2010 Oct;64(10):1242-3.
13. Ding M. i wsp. Caffeinated and decaffeinated coffee consumption and risk of type 2 diabetes: a systematic review and a dose-response meta-analysis; Diabetes Care. 2014 Feb;37(2):569-86.
14. Hey E., Coffee and pregnancy, BMJ. 2007 Feb 24; 334(7590): 377.